Feiten

Wemmers Tanktransport B.V. (hierna: Wemmers BV), Wemmers Tanktransport GmbH en Felix Troll Transport GmbH zijn zusterondernemingen. Unitrans Bohemia s.r.o. (hierna: Unitrans) is een dochteronderneming van Felix Troll. Deze vennootschappen functioneren in concernverband (hierna gezamenlijk: Wemmers c.s.). In eerste aanleg hebben de FNV en de chauffeurs gezamenlijk een groot aantal vorderingen tegen Wemmers c.s. ingesteld. Daarbij is niet steeds een scherp onderscheid gemaakt tussen de rechtspositie van de chauffeurs en die van FNV. In dit hoger beroep gaat het alleen om de vorderingen die zien op de rechtspositie van de chauffeurs. De chauffeurs hebben in eerste aanleg voor zover in hoger beroep nog van belang gevorderd voor recht te verklaren dat Wemmers GmbH en Unitrans (mede) gevestigd zijn in Nederland en dat zij (zelf) zijn gehouden de chauffeurs met terugwerkende kracht conform de Cao beroepsgoederenvervoer over de weg en de verhuur van mobiele kranen (hierna: de cao) te belonen. Verder hebben de chauffeurs diverse hierop voortbouwende vorderingen ingesteld, zoals uitbetaling van achterstallig loon. Bij het eindvonnis heeft de kantonrechter de vorderingen van de werknemers over (kort gezegd) de achterstallige loonaanspraken deels jegens Unitrans toegewezen en wat meer of anders is gevorderd afgewezen. Hier komt Unitrans in hoger beroep tegen op.

Oordeel

Bevoegdheid Nederlandse rechter

Wemmers BV is gevestigd in Nederland en de Nederlandse rechter is daarom op grond van artikel 4 lid 1  Verordening Brussel Ibis bevoegd om over de vorderingen tegen Wemmers BV te oordelen. Unitrans is echter opgericht naar Tsjechisch recht en statutair gevestigd in Tsjechië, een EU-lidstaat. Van belang is daarom wat in artikel 8 aanhef en lid 1 Brussel Ibis is bepaald. De vorderingen van (FNV en) de chauffeurs op Unitrans zijn niet volledig gelijk aan die op Wemmers BV, maar hebben dezelfde feitelijke grondslag. Ook daar gaat het om de gestelde constructie, waarbij - volgens de chauffeurs - Wemmers BV de met haar in concernverband verbonden vennootschappen Wemmers GmbH en Unitrans gebruikt om de toepasselijkheid van Nederlands recht en de cao te ontduiken. Inhoudelijk zijn dus dezelfde kwesties aan de orde. Bij deze stand van zaken is er naar het oordeel van het hof sprake van een zo nauwe band als in artikel 8 aanhef en lid 1 Brussel Ibis is bepaald. De kans bestaat immers dat bij het uit elkaar halen van de vorderingen er een afzonderlijke berechting bij verschillende (Nederlandse, Duitse en/of Tsjechische) rechters plaatsvindt, er onverenigbare beslissingen kunnen worden gegeven, in steeds dezelfde feitelijke constellatie. Dit kan als uitkomst hebben dat er meerdere dienstverbanden zijn waarop Nederlands recht van toepassing is of dat er juist in het geheel niet zo'n dienstverband is, terwijl de situatie feitelijk steeds dezelfde is. Dit dient voorkomen te worden.

Toepasselijkheid Nederlands recht

In het kader van het vaststellen van het gewoonlijke werkland wijzen twee 'met name-criteria' en een overig criterium op Nederland. Er is geen criterium dat op een ander land, zoals Tsjechië of Roemenië, wijst als het gewoonlijke werkland. Het hof oordeelt dus dat Nederland als het gewoonlijke werkland moet worden aangemerkt. Het hof acht in dit geval de kennelijk nauwere band met Tsjechië niet vaststaan of aannemelijk. Als het al zo is dat loonbelasting en premies in Tsjechië werden afgedragen en de chauffeurs in Tsjechië voor de sociale zekerheid waren verzekerd, is alleen die omstandigheid van onvoldoende gewicht om van een kennelijk nauwer band met Tsjechië uit te gaan. De chauffeurs woonden niet in Tsjechië, maar reisden steeds met eigen vervoer of door of vanwege de werkgever geregeld vervoer vanuit hun woonland Roemenië naar Bleskensgraaf. Er is dan ook geen kennelijk nauwere band met Tsjechië of een ander land, zodat Nederland als gewoon werkland moet worden aangemerkt.

Werkingssfeer van de cao

Het geschil spitst zich toe op de vraag of Unitrans conform artikel 2 lid 1 onderdeel a van de cao een in Nederland gevestigde onderneming is. Naar het oordeel van het hof is Unitrans in de relevante periode (mede) gevestigd geweest te Bleskensgraaf, dus in Nederland. Unitrans heeft vanaf een vaste plek in Nederland - een vestiging - duurzame ondernemingsactiviteiten verricht. Daar doet niet aan af als Unitrans ook in Tsjechië een vestiging heeft. Het een sluit het ander niet uit. De hoofdbestuurder van Unitrans woont in Nederland. De chauffeurs vertrokken voor het verrichten van de transportopdrachten in de regel vanuit Bleskensgraaf. Daarbij werden hun ter plekke instructies, in ieder geval met betrekking tot de eerste rit, verstrekt en ontvingen zij onderweg via de boordcomputer vanuit Bleskensgraaf door planners van Wemmers BV opdrachten voor verdere ritten. Daarbij werd hoofdzakelijk in vrachtwagens van Wemmers BV gereden. Unitrans gaf via een vast stramien invulling aan de vervoersopdrachten die zij van Wemmers BV kreeg. Bij deze stand van zaken moet worden aangenomen dat er sprake is van een in Nederland gevestigde onderneming van Unitrans. Unitrans valt onder de werkingssfeer van de cao. Het hof ziet geen grond om in de relatie tussen de chauffeurs en Unitrans de cao ook van toepassing te achten in de perioden dat de cao niet algemeen verbindend is verklaard.