Feiten

PostNL is in 2022 in onderhandeling getreden met onder andere FNV over een nieuwe cao voor PostNL. Na het vastlopen van de onderhandelingen heeft FNV PostNL een ultimatum gesteld en aangekondigd dat bij het uitblijven van een akkoord op de in die brief genoemde eisen rekening zou moeten worden gehouden met collectieve acties, waaronder stakingen en werkonderbrekingen. PostNL heeft vervolgens laten weten dat zij niet tegemoet kan komen aan de eisen van FNV. PostNL heeft daarbij aangegeven dat de organisatie van collectieve acties in de BSKNJ-periode (14 november 2022 tot en met 6 januari 2023) PostNL in het hart zou raken, omdat dit traditioneel de drukste periode is waarin de meeste omzet wordt behaald. FNV heeft daarop aan haar leden laten weten dat zij verschillende verrassingsacties bij PostNL voorbereidt en dat op 25 november 2022 (Black Friday) een 36-uursstaking van start gaat. FNV heeft deze acties niet aangekondigd richting PostNL. Op 17 en 18 november 2022 hebben PostNL en FNV een veiligheidsoverleg gevoerd en zijn de veiligheidskaders besproken die tijdens collectieve acties in acht moeten worden genomen. FNV heeft daarbij aangegeven rouwpost en medische zendingen te willen ontzien en een aanzegtermijn te hanteren die gelijk is aan de duur van de actie. Op 19 november 2022 heeft PostNL een aantal randvoorwaarden met FNV gedeeld. FNV heeft daarop aangegeven alleen bereid te zijn om de in de randvoorwaarden genoemde aanzegtermijn in acht te nemen. PostNL heeft FNV op 20 november 2022 in kort geding gedagvaard. De voorzieningenrechter heeft de toepasselijkheid van de randvoorwaarden voor Mail en de algemene randvoorwaarden toegewezen, omdat FNV daarmee alsnog had ingestemd. Met betrekking tot de randvoorwaarden voor pakketten heeft de voorzieningenrechter geoordeeld dat beperking van het stakingsrecht dringend noodzakelijk was om de tijdige bezorging van medische pakketten te waarborgen. In deze bodemprocedure vordert FNV een verklaring voor recht dat de op 14 november 2022 uitgeroepen collectieve actie rechtmatig was zonder inachtneming van de beperkingen als vermeld in de randvoorwaarden en dat van haar voor de Procesafspraken Mail en de Procesafspraken Pakketten geen garantie kan worden gevergd wat betreft de gewenste minimumpersoneelsbezetting.

Oordeel

De kantonrechter oordeelt als volgt. De vraag of de collectieve acties rechtmatig waren moet worden beantwoord aan de hand van artikel G ESH. Op grond van dit artikel en rechtspraak van de Hoge Raad hierover is een beperking van het recht op collectieve actie slechts gerechtvaardigd indien dit maatschappelijk gezien dringend noodzakelijk is. Bij de beoordeling of daarvan sprake is, moeten alle omstandigheden worden meegewogen. FNV heeft tijdens de veiligheidsoverleggen en in het kort geding benadrukt het belangrijk te vinden dat de bezorging van rouwpost en medische zendingen tijdens eventuele acties zo veel mogelijk ononderbroken doorgang vindt. PostNL heeft toegelicht dat de in de randvoorwaarden Pakketten genoemde aanzegtermijnen en de randvoorwaarden Mail en algemene randvoorwaarden in ieder geval nodig zijn om de onbelemmerde en tijdige bezorging van deze vitale zendingen te kunnen borgen. Nadien heeft FNV ingestemd met de aanzegtermijnen en later ook met de randvoorwaarden Mail en de algemene randvoorwaarden. Op basis hiervan wordt het ervoor gehouden dat FNV deze randvoorwaarden zelf ook als in ieder geval noodzakelijk, en dus als een toelaatbare inperking van haar actierecht, achtte om het doel van ongestoorde verwerking en bezorging van rouwpost en medische zendingen te bereiken.

Uit de uitleg van PostNL over haar reguliere logistieke proces volgt dat medische pakketten doorgaans bij klanten worden opgehaald en in herkenbaar gelabelde rolcontainers worden verzameld, terwijl een klein deel rechtstreeks bij sorteercentra wordt aangeleverd. Tijdens het logistieke proces kunnen medische en niet-medische pakketten echter alleen gescheiden blijven als niet-medische pakketten volledig buiten de eerste sortering worden gehouden, omdat daar vermenging plaatsvindt. Volgens PostNL had scheiding tijdens de acties uitsluitend kunnen worden gerealiseerd door medische pakketten landelijk met speciaal ingezette vrachtwagens op te halen en via één sorteercentrum te distribueren. Wel staat vast dat enige personeelsbezetting nodig zou zijn geweest om alleen medische pakketten te blijven verwerken, maar PostNL heeft onvoldoende concreet onderbouwd dat de in de randvoorwaarden Pakketten genoemde bezettingspercentages noodzakelijk waren. Deze percentages sluiten immers aan bij het reguliere proces, waarin vrijwel alle pakketten worden verwerkt. Omdat PostNL niet heeft uitgewerkt welke specifieke werkzaamheden en welke bezetting nodig zouden zijn voor uitsluitend medische pakketten, kunnen deze percentages niet als dringend noodzakelijk worden aangemerkt.

De kantonrechter verklaart voor recht dat de door FNV voorgenomen acties in november 2022 rechtmatig waren, voor zover zij de randvoorwaarden Mail, de in de randvoorwaarden Pakketten opgenomen aanzegtermijnen en de algemene randvoorwaarden in acht zou hebben genomen. FNV hoefde de in de randvoorwaarden Pakketten genoemde bezettingspercentages niet in acht te nemen en ook geen garantie daarvoor af te geven.