Topinkomens

Sinds de WNT in 2013 in werking is getreden, zijn bovenmatige bezoldigingen en ontslagvergoedingen bij instellingen in de (semi)publieke sector successievelijk teruggedrongen en voorkomen. De WNT is in hoge mate doeltreffend, maar de uitvoering is weinig doelmatig. De wet zelf en de uitvoering ervan kunnen dus op onderdelen worden verbeterd en vereenvoudigd. Het kabinet wil werken aan een wetswijziging van de WNT aan de hand van vier kernbegrippen:

• het bezoldigingsbegrip;
• begrip/definitie van WNT-instelling;
• begrip/definitie van topfunctionaris; en
• toezicht en handhaving.

Ook wordt de wet op een aantal (technische) punten aangepast. Gedacht wordt onder meer aan het afschaffen van de verplichting tot het in rekening brengen van wettelijke rente (art. 1.6, derde lid, WNT) bij het vorderen van onverschuldigde betalingen. Het kabinet is voornemens om langs bovengenoemde lijnen een tweede evaluatiewet WNT nader uit te werken en aan de Kamer voor te leggen. Het conceptwetsvoorstel verwacht de minister medio 2023 aan de Kamer toe te sturen.

In de brief van de minister wordt ingegaan op de voortgang van het topinkomensbeleid van het kabinet in de (semi)publieke sector, wordt de WNT-jaarrapportage 2019 overgelegd en wordt ingegaan op de belangrijkste wijzigingen voor de WNT 2020.

In zijn brief gaat de minister in op:

• de WNT-jaarrapportage 2018;
• de voortgang van de tweede wetsevaluatie van de WNT;
• het wetsvoorstel Versterking WNT dat in oktober ter advisering is voorgelegd aan de Raad van State. Het wetsvoorstel beoogt de toepassing van de WNT te versterken door: (1) onderaannemers in de zorg onder de WNT te brengen, (2) het aangrijpingspunt van de WNT in de zorg aan te passen, (3) het begrip gelieerde rechtspersonen ‘naar boven’ uit te breiden en (4) de normering van topfunctionarissen anders dan op grond van dienstbetrekking (de ketenbepaling) aan te passen;
• indexering bezoldigingsmaxima: het algemeen bezoldigingsmaximum voor 2020 komt uit op € 201.000;
• de gewijzigde Uitvoeringsregeling WNT en het Controleprotocol WNT 2019.

In zijn brief doet de minister onder meer verslag van het in oktober 2018 opgestelde plan van aanpak voor de tweede wetsevaluatie WNT. Ook wordt een overzicht gegeven van de in het najaar genomen besluiten en geactualiseerde regelingen met het oog op de uitvoering van de WNT:

• het algemeen bezoldigingsmaximum voor 2019 komt uit op € 194.000;
• de sectorale regelingen voor zorg, woningcorporaties, onderwijs, cultuur en ontwikkelingssamenwerking zijn in november 2018 opnieuw vastgesteld en gepubliceerd. De regelingen zijn op een aantal kleine punten aangepast en de indexering van de bezoldigingsmaxima per bezoldigingsklassen is vastgesteld. De regelingen treden met ingang van 1 januari 2019 in werking;
• op 21 november 2018 is de gewijzigde Uitvoeringsregeling WNT vastgesteld. Belangrijkste wijziging is dat topfunctionarissen bij het einde van hun dienstverband maximaal vier weken niet-opgenomen en in het laatste jaar opgebouwd vakantieverlof mogen laten afkopen zonder gevolgen voor de WNT. Daarnaast wordt voor enkele specifieke bezoldigingscomponenten verduidelijkt of deze wel of niet tot de bezoldiging moeten worden gerekend;
• op 16 oktober 2018 is het Controleprotocol WNT 2018 vastgesteld. Hierin worden de werkzaamheden beschreven die de accountant moet uitvoeren bij de WNT-verantwoording van WNT-instellingen voor 2018.

Het kabinet heeft besloten het wetsvoorstel uitbreiding personele reikwijdte Wet Normering topinkomens (WNT-3) niet in te dienen.

In zijn brief doet de minister verslag van de stand van zaken rondom de normering van topinkomens:

• het wetsvoorstel Evaluatiewet WNT dat gericht is op het (verder) verbeteren van de doelmatigheid en werking van de wet en de vermindering van administratieve lasten en uitvoeringskosten voor instellingen die onder de reikwijdte van de WNT vallen zal naar verwachting begin 2017 aan de Tweede Kamer worden aangeboden;

• het wetsvoorstel tot uitbreiding van de personele reikwijdte van de WNT (de WNT-3) zal op korte termijn naar de raad van State worden gestuurd ter advisering;

• de WNT-norm voor 2017 (€ 181.000) is vastgesteld en gepubliceerd;

• het is in principe niet mogelijk om decentrale overheden via subsidievoorwaarden een inkomensnorm op te leggen;

• de WNT-rapportage 2015 zal aan de Tweede Kamer worden aangeboden.

De WNT-jaarrapportage 2015 bevestigt het beeld dat de naleving van de wet onverminderd groot is. De trend wordt zichtbaar dat bovenmatige bezoldigingen in de publieke en semipublieke sector afnemen tot onder het maximum. Zodra vanaf 1 januari 2017 de eerste afbouw volgens het overgangsrecht begint, zal deze trend doorzetten.

Een voorontwerp van het wetsvoorstel Wet uitbreiding personele reikwijdte WNT (WNT-3) is openbaar gemaakt met het oog op het raadplegen van sociale partners, alsmede voor bredere consultatie binnen de verschillende sectoren. Het wetsvoorstel beoogt ook de bezoldiging van werknemers bij instellingen waarop de WNT thans van toepassing is, te normeren. In individuele gevallen of voor bepaalde functies, waarbij bijzondere arbeidsmarktomstandigheden dat rechtvaardigen, voorziet het voorstel – conform het regeerakkoord en analoog aan de nu geldende wet – in de mogelijkheid een uitzondering te maken. Medisch specialisten en luchtverkeersleiders vallen buiten de scope van het voorstel.

Met zijn brief informeert de minister over de voortgang van het kabinetsbeleid inzake de normering van de topinkomens in de (semi)publieke sector:

• Het algemene maximum is voor het jaar 2016 vastgesteld op € 179.000.

• Er is een AMvB in voorbereiding waarin nadere regels worden gesteld over de maximale bezoldiging van topfunctionarissen zonder dienstbetrekking (externe inhuur) voor de eerste twaalf maanden. De bezoldiging wordt daarmee genormeerd én het wettelijk bezoldigingsmaximum van € 179.000 wordt na twaalf maanden functievervulling onverkort van toepassing. De eerste twaalf maanden mag de bezoldiging niet meer bedragen dan € 24.000 per maand voor de eerste zes maanden en € 18.000 per maand voor de volgende zes maanden. Ook geldt een uurtarief van maximaal € 175. De planning is erop gericht dat deze nieuwe normering van de bezoldiging van topfunctionarissen zonder dienstbetrekking met ingang van 1 januari 2016 in werking treedt.

• De voor specifieke sectoren geldende aparte normen worden voor het jaar 2016 aangepast aan het verlaagde wettelijke bezoldigingsmaximum.

Het kabinet heeft het voornemen om de WOR te wijzigen. Deze wijziging strekt ertoe de bevoegdheden van de OR uit te breiden. Er dient jaarlijks een gesprek tussen de bestuurder en de OR plaats te vinden over de ontwikkeling van de beloningsverhoudingen, inclusief die van het bestuur. Op deze manier moet worden gestimuleerd dat er een gesprek tot stand komt binnen de onderneming over de gewenste beloningsverhoudingen. Ook zullen voorstellen worden gedaan over de wijziging van de rol van de OR inzake pensioen. Het wetsvoorstel zal voor de zomer aan de Raad van State worden aangeboden en naar verwachting na de zomer bij de Tweede Kamer worden ingediend.