Wet WIA

In zijn brief gaat de minister in op de aanleiding en problematiek rondom door het UWV verleende voorschotten op WW-, WIA- en bijstandsuitkeringen. Het UWV heeft besloten om de voorschotten voor de groep bij wie het voorschot niet (geheel) verrekend kan worden met een WW- of WIA-uitkering, tijdelijk, van 1 januari 2020 tot 31 december 2022, kwijt te schelden. Dat doet het door middel van buitenwettelijk begunstigend beleid.

In zijn brieven gaat de minister onder meer in op:

• de mogelijke drempelverlaging van de toegang tot de WIA naar een arbeidsongeschiktheidspercentage van 25% of 15%. Een dergelijke verlaging leidt ertoe dat een deel van de huidige 35-minners meer inkomenszekerheid krijgt, er sprake zal zijn van een toename van de WIA-uitkeringslasten en een grotere druk op de sociaal-medische dienstverlening;
• de maatregel uit het regeerakkoord om het verdienvermogen van arbeidsongeschikten in de eerste vijf jaar na werkhervatting niet meer te herbeoordelen. Deze maatregel heeft volgens het UWV niet het beoogde effect van werkhervatting of urenuitbreiding voor WIA-gerechtigden. Gelet op de gevolgen die het UWV schetst, is besloten de uitwerking van het wetsvoorstel te beëindigen.

In zijn brief gaat de minister in op de tien aanbevelingen van de Stichting van de Arbeid, die betrekking hebben op de WIA-claimbeoordeling, het verbeteren van de mogelijkheden voor ondersteuning aan mensen in de WIA en het vergroten van de inzet van scholing. Daarnaast vraagt de Stichting aandacht voor ondersteuning aan 35-minners die niet in aanmerking komen voor een WIA-uitkering en bijbehorende ondersteuning.

In zijn brief gaat de minister in op de stand van zaken over:
1. het WIA-criterium voor werknemers met loonkostensubsidie;
2. de uitlooptermijnen in de WIA;
3. het onderzoek naar de ervaringen van werknemers in het hybride stelsel; en
4. de aanbevelingen van sociale partners om de participatie van arbeidsongeschikte werknemers te vergroten.

In zijn brief doet de minister verslag over de voortgang van het alternatieve pakket voor de Regeerakkoordmaatregelen Loondoorbetaling bij ziekte en WIA. De drie maatregelen uit het alternatieve pakket betreffen:

1. financiële tegemoetkoming aan werkgevers van in totaal € 450 miljoen per jaar:

verzekeraars bieden met ingang van 1 januari 2020 een MKB verzuim-ontzorg-verzekering aan. Dit zal met name kleine werkgevers helpen om te voldoen aan de verplichtingen en taken rond de loondoorbetaling bij ziekte. Bij dreigend langdurig verzuim wordt per verzuimgeval een door de verzekeraar geaccepteerde casemanager toegewezen. Er is een Werkwijzer casemanager gepubliceerd waarin de taken en verantwoordelijkheden van de casemanager zijn opgenomen.

2. Het leidend maken van het advies van de bedrijfsarts over de belastbaarheid van de werknemer bij de toets op re-integratie-inspanningen (RIV-toets) door UWV:

• vanaf 2021 wordt het advies van een bedrijfsarts over de belastbaarheid van de werknemer leidend bij de RIV-toets door UWV. De RIV-toets zal vanaf dat moment gebaseerd zijn op een arbeidskundige beoordeling van het re-integratieverslag, terwijl de sociaal-medische beoordeling voor het recht op een WIA-uitkering (onveranderd) uitgevoerd blijft worden door de verzekeringsarts van UWV. Mogelijke verschillen tussen het oordeel van de verzekeringsarts bij de WIA-claimbeoordeling en het actueel oordeel van de bedrijfsarts in het re-integratieverslag worden gemonitord en geëvalueerd. Door deze maatregel wordt de onzekerheid van werkgevers weggenomen dat zij een loonsanctie opgelegd kunnen krijgen vanwege een verschil in oordeel van de door hen ingehuurde professional (bedrijfsarts) en de verzekeringsarts van UWV. De komende periode wordt meer aandacht besteed aan de noodzaak om meer uniformiteit aan te brengen in gehanteerde uitgangspunten door verzekeringsartsen en bedrijfsartsen;

• er wordt onderzocht op welke wijze de RIV-toets van het UWV meer transparant kan worden gemaakt voor zowel werkgevers als werknemers;
• er wordt onderzocht op welke wijze het tweedespoortraject beter kan worden ingericht;
• er wordt in het najaar 2020 een scholingsexperiment gestart met een scholingsaanbod voor mensen met een WGA-uitkering met als uitgangspunt een combinatie van leren en werken dat bestaat uit een combinatie van (1) plaatsing in werk bij een werkgever of leerwerkbedrijf (eventueel eerst stage), (2) training, scholing of certificering van verworven competenties en (3) ondersteuning bij werk en scholing door een coach.

3. Het gedurende vijf jaar niet verlagen van het arbeidsongeschiktheidspercentage van WIA-gerechtigden vanwege werkhervatting. 

De minister beoogt het wetsvoorstel met bovenstaande maatregelen eind dit jaar naar de Tweede Kamer te sturen.

In zijn brief doet de minister verslag van een onderzoek dat is ingesteld naar de werking van het hybride stelsel met de focus op de activiteiten die ondernomen worden door de private verzekeraars. Hieruit blijkt dat private verzekeraars steeds meer actief inzetten op het verkleinen van hun schadelast. In zijn brief gaat de minister naar aanleiding van Kamervragen ook in op de voorwaarden die gelden voor eigenrisicodragers van de ZW. In tegenstelling tot de verzekerde werkgevers in het publieke bestel moeten eigenrisicodragers ook na het einde van het dienstverband kijken of de zieke ex-werknemer alsnog bij hen kan re-integreren (eerste spoor). Zo nodig moet de werknemer weer in dienst worden genomen. Het UWV kijkt bij de toetsing op de re-integratie-inspanningen of de werkgever het eerste spoor voldoende heeft onderzocht. Niet re-integreren in het eerste spoor kan een reden zijn voor een loonsanctie (zie in dit kader ook de aangepaste Werkwijzer Poortwachter, toevoeging CKB).

De combinatie van maatregelen in het regeerakkoord ontmoette weinig draagvlak van de sociale partners.

Loondoorbetaling bij ziekte:

• het pakket dat de minister onlangs met werkgevers is overeengekomen maakt de verplichtingen op het gebied van loondoorbetaling bij ziekte makkelijker, duidelijker en goedkoper. Daartoe wordt onder andere een MKB-verzuim-ontzorgverzekering geïntroduceerd, krijgt het medisch advies van de bedrijfsarts een leidende rol als de re-integratie-inspanningen van werkgever worden getoetst en voorziet het kabinet in een premiekorting van in totaal € 450 miljoen, waar met name kleine werkgevers van profiteren. De bovengenoemde regeerakkoordmaatregelen op het gebied van loondoorbetaling bij ziekte komen daarmee te vervallen (zie ook Signalering december 2018, Kamerbrief maatregelen loondoorbetaling).

WIA:

• in de herweging van de beleidsvoornemens op het gebied van ziekte en arbeidsongeschiktheid, heeft het kabinet na overleg met de werknemersorganisaties besloten af te zien van de bezuinigingen op de WIA, te weten de aanpassing van het Schattingsbesluit en het invoeren van de inkomenseis voor WGA 80-99. De overige regeerakkoordmaatregelen (niet herbeoordelen van een arbeidsongeschikte tot vijf jaar na werkhervatting en experiment met scholingsaanbod voor arbeidsongeschikten) zullen wel doorgang vinden.

De motie waarin de regering wordt opgeroepen om met werkgevers en werknemers om de tafel te gaan teneinde, binnen de budgettaire kaders, afspraken te maken rondom loondoorbetaling bij ziekte en WIA nadat vakbonden hebben aangegeven de gesprekken in de Stichting van de Arbeid te beëindigen, is aangenomen.

In het kader van het creëren van meer draagvlak voor het stelsel van ziekte en arbeidsongeschiktheid is in de verzamelwet SZW 2019 (34977) voorgesteld om:

• het rekenpercentage te schrappen waardoor alle werkgevers met een (deels) individueel gedifferentieerde premie bijdragen aan het premietekort dat ontstaat door de maximumpremie;
• de berekening van de sectorale en individuele premies te scheiden waardoor de risico’s en lasten van grote werkgevers niet langer doorwerken in de premies van kleine werkgevers en omgekeerd (aanpassing Besluit Wfsv);
• door een aanpassing in het Besluit Wfsv wordt de wijze van berekening van het gemiddelde en het individuele werkg

In een brief aan de Tweede Kamer heeft de minister van SZW de Kamer laten weten dat de in het Regeerakkoord aangekondigde aanscherping van het arbeidsongeschiktheidscriterium in de WIA nog niet exact is uitgewerkt. Het is de bedoeling dat voor personen die in de toekomst de WIA instromen, strenger zal worden gekeken naar geschikt werk bij de vaststelling van de mate van arbeidsongeschiktheid. Het kabinet wil graag in samenspraak met sociale partners en veldpartijen tot voorstellen komen die op draagvlak kunnen rekenen in de samenleving.

In zijn brief kondigt de minister een reparatieregeling aan voor werkgevers die tegen hun zin geen eigenrisicodrager (‘ERD’) WGA meer zijn. Het betreft werkgevers waarvan het ERD in 2017 is beëindigd, omdat er per abuis op 31 december 2016 geen nieuwe garantie is overgelegd, terwijl de betreffende werkgevers wel ERD wilden blijven en dit ook tijdig bij hun garant hebben aangegeven. Daar deze werkgevers volgens de wet pas na drie jaar weer ERD kunnen worden komt de minister met een reparatieregeling die zal worden opgenomen in een nota van wijziging op de Verzamelwet SZW 2018. Deze specifieke groep werkgevers krijgt de gelegenheid om per 1 juli 2018 over te stappen naar het ERD voor de WGA. Conform de reguliere procedure moeten ze hiervoor de aanvraag ten minste 13 weken voor 1 juli 2018 bij de Belastingdienst indienen. Eenmalig geldt voor hen niet de eis dat zij ten minste drie jaar publiek verzekerd waren. Wel moeten ze aantonen dat ze tijdig bij hun garant hebben aangegeven per 1 januari 2017 ERD te willen blijven en dat het aan henzelf niet te wijten is dat de garantie niet uiterlijk op 31 december 2016 aan de Belastingdienst is overgelegd.

Werkgevers die nu eigenrisicodrager zijn en privaat voor hun WGA-risico verzekerd zijn, kunnen door hun garantieverklaring voor het eigenrisicodragerschap te laten eindigen, per 1 januari 2016 terugkeren naar de publieke verzekering bij UWV. In 2016 betalen zij bij UWV over het algemeen een lage minimumpremie die hen forse voordelen oplevert ten opzichte van de premie die zij betalen bij een private verzekeraar. Vanaf 1 januari 2017 zouden zij door de aangekondigde maatregelen zonder publieke staartlasten weer kunnen overstappen naar een private verzekeraar. Om dit te voorkomen zal de inwerkingtredingsdatum van het wetsvoorstel ‘Verbetering hybride markt WGA’ zoals dat nu bij de Afdeling advisering van de Raad van State ligt worden vervroegd naar 2016 waardoor ook voor deze werkgevers een minimumtermijn voor de publieke verzekering van drie jaar zal gelden.

De Minister heeft de volgende voorstellen gedaan met betrekking tot aanpassing in de wijze van financiering van WGA-lasten bij het UWV en de afbakening van het eigenrisico met ingang van 1 januari 2017:

• de premie voor (middel)grote werkgevers die na een periode eigenrisicodragen terugkeren naar de publieke verzekering bij het UWV wordt gebaseerd op de WGA-lasten die zijn ontstaan tijdens publieke verzekering bij het UWV én tijdens eigenrisicodragerschap. De premie bij het UWV zal daardoor hoger worden en beter vergelijkbaar met de premie bij private verzekeraars;

• met de opbrengst van deze hogere premie zullen de zogenoemde staartlasten (werknemers die op het moment van overstap een WGAh-uitkering ontvangen of ziek zijn en op termijn een WGA-uitkering ontvangen) van alle werkgevers worden gefinancierd die na een periode van publieke verzekering bij het UWV eigenrisicodrager worden.