‘Werknemers en werkgevers slecht af bij nieuw ontslagrecht’

Het regeerakkoord van VVD en PvdA is uitgelopen op een waterig compromis op het punt van het ontslagrecht. Hierdoor dreigt een nieuw en nog complexer ontslagstelsel in het leven geroepen te worden.

Dat zegt arbeidsrechtadvocaat Maarten van Gelderen.

Een van de belangrijkste veranderingen is dat de ontslagvergunning komt te vervallen. Maar niet zoals werkgevers dat zo graag hadden gewild. Er komt namelijk een ontslagadvies voor in de plaats. ‘Een werkgever die in de toekomst een werknemer wil ontslaan, moet het UWV om een ontslagadvies vragen. Wanneer dat advies negatief is, kan de werknemer (als hij dat wil) alsnog de gang naar de rechter maken. De ontbindingsprocedure via de kantonrechter is alleen nog mogelijk bij een opzegverbod (denk aan een zieke werknemer) of als het gaat om de tussentijdse beëindiging van een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd.’

Geen goede dossiervorming

Voor werkgevers lijkt dit aantrekkelijk, maar in de praktijk is het maar de vraag of het positief voor hen uitpakt, zegt Van Gelderen. ‘Als ze iemand op persoonlijke gronden willen ontslaan (disfunctioneren, vertrouwensbreuk), gaan veel werkgevers bewust niet naar het UWV Werkbedrijf omdat ze weten dat ze hun dossier niet op orde hebben. Straks moet dat wel. Wanneer het ontslagadvies negatief is, kun je op je klompen aanvoelen dat een werknemer doorgaat naar de rechter. Dit is niet positief voor werkgevers, tenzij ze nu eens ècht werk gaan maken van goede dossiervorming.’

Vergoedingen omlaag

Een andere hervorming is dat de kantonrechtersformule verdwijnt en de ontslagvergoeding fors lager wordt. ‘Een werknemer heeft in principe alleen nog recht op een ontslagvergoeding als hij onterecht ontslagen wordt of als het ontslag hoofdzakelijk aan de werkgever te verwijten valt. De kantonrechtersformule komt te vervallen. Als de rechter aan de werknemer een ontslagvergoeding toekent zal deze vergoeding maximaal een half maandsalaris per gewerkt dienstjaar bedragen met een grens van 75.000 euro bruto.’

Dit lijkt aantrekkelijk voor werkgevers, maar ze zitten wel veel langer in de onzekerheid. ‘Voordat je langs het UWV Werkbedrijf èn de rechter bent geweest, ben je zo een paar maanden verder. Bovendien leidt het tot hardere verhoudingen op de werkvloer. Vroeger waren werknemers soms best bereid om weg te gaan als ze een zak geld meekregen, nu zullen ze zich tot het uiterste verzetten. Kon de huidige kantonrechtersformule nog als "de smeerolie" van het ontslagrecht dienen, het magere transitiebudget in de nieuwe systematiek kan dit bepaald niet. Zeker voor oudere werknemers is het een hard gelach.’

Transitiebudget

Een andere hervorming is de introductie van een transitiebudget. ‘Bij onvrijwillig ontslag of bij het niet verlengen van een tijdelijk contract van minstens een jaar is de werkgever aan de werknemer een transitiebudget verschuldigd. Dit budget bedraagt een kwart maandsalaris per gewerkt dienstjaar met een maximum van vier maandsalarissen.Het is de bedoeling dat de werknemer dit transitiebudget gaat gebruiken voor (om)scholing of het inschakelen van een outplacementbureau. Maar volgens mij zitten werknemers daar helemaal niet op te wachten: het komt te laat, namelijk op het moment dat de werknemer al ontslagen is. Ik voorzie dat werknemers en werkgevers in veel gevallen zullen proberen om dit budget contractueel om te zetten in een (beperkte) ontslagvergoeding.’