Werkgevers niet happig om mensen meer in te zetten, ondanks personeelstekort

Lang niet alle zorg- en vervoermedewerkers die meer willen werken, mogen dat ook van hun werkgever, ondanks het tekort aan personeel. Dat blijkt uit een enquête die de FNV op verzoek van de NOS heeft uitgevoerd onder leden van de vakbond.

Ruim 11.000 zorgmedewerkers die lid zijn van FNV Zorg en Welzijn vulden de vragenlijst in. Van hen hebben ongeveer 2400 medewerkers de afgelopen vijf jaar aan hun werkgever gevraagd of ze meer konden werken. Ruim vier op de tien kregen die uren minimaal of helemaal niet toegekend.

In de vervoerssector, waar geregeld ritten worden geschrapt vanwege personeelstekorten, waren er bijna 3000 respondenten. Uit die reacties rijst een soortgelijk beeld.

Uit de enquête kan worden geconcludeerd dat werkgevers zelf deels verantwoordelijk zijn voor hun personeelstekort. Maar experts wijzen erop dat de situatie wel complex is.

Uit een eerder rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau bleek al dat verzoeken om meer te werken lang niet altijd worden geaccepteerd. "Het is al langer een fenomeen in de zorg, mensen die onvrijwillig parttime werken of minder uren dan ze zouden willen", bevestigt gezondheidseconoom Xander Koolman. De ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en van Volksgezondheid zeggen desgevraagd dat ze het herkennen.

Koolman spreekt van een ongewenste ontwikkeling. "Het is vervelend, als je meer wilt werken omdat je kinderen ouder zijn of door de stijgende prijzen." Vaak kunnen deze mensen ook geen andere parttime baan erbij nemen omdat ze wel beschikbaar moeten zijn voor hun eerste werkgever, voegt hij toe.

Ook voor het personeelstekort is de weigering van werkgevers niet goed. In mei schreef de Sociaal-Economische Raad nog dat mensen meer moeten werken, als we onze publieke voorzieningen op peil willen houden. "Keer op keer zeggen we dat wel, maar veel mensen krijgen nog steeds niet de uren die ze willen", merkt hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen op.

"Wij zien ook dat veel mensen niet meer willen werken en daar goede redenen voor hebben," zegt Zakaria Boufangacha, FNV-bestuurder. "Maar als je dat wel wil, zou dat natuurlijk wel moeten kunnen."

Uit de enquête bleken geen significante verschillen tussen zorgbranches. In een reactie zeggen brancheverenigingen zoals Actiz en de Nederlandse ggz de uitkomst van de enquête niet te herkennen. De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen wil niet inhoudelijk reageren.

De Brancheorganisatie kinderopvang erkent wel dat het soms voorkomt dat medewerkers die meer uren willen werken dat in de praktijk niet kunnen. Bijvoorbeeld omdat werken bij een buitenschoolse opvang (bso) geen dagtaak is.

Als werknemers dan extra uren willen werken, kan worden gevraagd of ze ook bij een baby- of peutergroep willen werken, of op het hoofdkantoor, zegt een woordvoerder. "Niet iedereen wil dat. Of ze willen alleen meer uren op een dag waarop ze al werkten, in plaats van een extra dag werken, terwijl dat voor de bso weer makkelijker kan zijn."