Volkskrant Commentaar: 'Nederlandse aanpak van misstanden op de arbeidsmarkt leidt tot pijnlijke taferelen'

Bestuurders moeten beseffen dat drastische besparingen tot misstanden op de werkvloer kunnen leiden.

21 april 2022

Vergeleken met de Belgische aanpak van misstanden op de arbeidsmarkt kan de Nederlandse aanpak gerust zwak worden genoemd. In België staat het Openbaar Ministerie klaar om misstanden aan te pakken en kunnen topmannen van de betrokken bedrijven achter de tralies belanden, in Nederland draait de arbeidsinspectie vrijwel alleen voor deze taak op. Meer dan boetes uitdelen aan de direct betrokkenen zit er niet in.

Dat leidt tot pijnlijke taferelen, zoals een 72-jarige pakketbezorger, die al zes nachten elf uur lang achter het stuur zit om pakketjes te bezorgen voor Post NL, niet de juiste papieren heeft en daarom een boete van 850 euro krijgt. Is het terecht om hem te beboeten? Of is het toch logischer om het bedrijf dat hem deze opdracht heeft verleend, aansprakelijk te stellen?

In België wordt de schuld hogerop gezocht. Drie directeuren van PostNL in België werden onlangs gearresteerd op verdenking van het leiden van een criminele organisatie, vanwege mensenhandel en het ontduiken van financiële verplichtingen. In Nederland is het vrijwel onmogelijk om hoge bestuurders te vervolgen. De bewijslast is zwaar. Het openbaar ministerie moet aantonen dat er sprake is van directe schuld, dat de bestuurders van de misstanden hebben geweten en ze bewust in stand hebben gehouden.

Dat is onbevredigend, want daardoor worden bestuurders die financieel veel te scherp aan de wind zeilen, rücksichtslos op kosten besparen en daarmee misdragingen uitlokken, zelden gestraft. Dat zie je bij banken als ING, waar bestuurders vooralsnog vrijuit gaan, ondanks dat de bank op grote schaal heeft meegewerkt aan witwasoperaties. Je ziet het bij pakketbezorgers, maar ook bij platformbedrijven als Uber, waar taxichauffeurs vaak veel te veel uren maken om een fatsoenlijk salaris bij elkaar te rijden.

Ook al gebeurt het vrijwel altijd onbewust, bestuurders dienen zich te realiseren dat misstanden vaak in de board room ontstaan. Wie de financiële duimschroeven aandraait, moet zich realiseren dat dat uiteindelijk tot misstanden op de werkvloer kan leiden.

Sinds de postmarkt begin deze eeuw is geliberaliseerd, zijn de arbeidsvoorwaarden aan de onderkant van de arbeidsmarkt steeds verder uitgehold. PostNL belooft al tijden beterschap, maar het zou goed zijn als er ook in Nederland een juridische stok achter de deur komt. Anders blijft de verleiding voor bestuurders te groot om te zuinig te zijn en daarmee uitbuiting in de hand te werken.