Onderzoek SCP: Succes platformwerk valt of staat met onderhandelingspositie platformwerkers

In het project ‘De veranderende wereld van werk’ onderzoekt het Sociaal en Cultureel Planbureau hoe de arbeidsmarkt verandert en wat voor gevolgen dit kan hebben voor de kwaliteit van werk. Het SCP start deze serie met een studie naar de kwaliteit van werk binnen de ‘platformeconomie’.

Op basis van literatuurstudie en interviews met experts is in kaart gebracht wat platformisering betekent voor de kwaliteit van het werk: het inkomen, de werkzekerheid, ervaren werkdruk, de betekenis van werk en de mogelijkheden om voor anderen te zorgen en te (blijven) leren. Het onderzoek identificeert voordelen zoals een meer inclusieve arbeidsmarkt en de flexibiliteit die werknemers nodig hebben om werk met zorg en leren te combineren. Laagdrempelig platformwerk biedt voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.  

Tegenover de kansen staan risico’s; omdat het bij platformwerk om korte klussen gaat is sprake van relatief veel onzekerheid en onvoorspelbaarheid. Op internationale online platformen kunnen platformwerkers ook met werkenden uit lage loonlanden concurreren waardoor hun inkomen onder druk komt te staan. De risico’s stapelen zich voornamelijk op bij mensen die van het werk afhankelijk zijn, bijvoorbeeld doordat dit hun hoofdinkomen biedt, en bij mensen die voor platformen werken die actief het werk digitaal te monitoren. Ook verslechtert de kwaliteit van het platformwerk als platformwerkers zich niet goed kunnen organiseren en een beperkt aantal platformen veel macht heeft.

De sociale verschillen in de kwaliteit van platformwerk lopen deels langs de lijnen van huidige verschillen: groepen aan de onderkant van de arbeidsmarkt hebben een kwetsbaardere positie. Tegelijkertijd zien de onderzoekers ook indicaties dat het opleidingsniveau minder bepalend wordt en vaardigheden, zoals sociale vaardigheden waarmee mensen een goede beoordeling krijgen, aan gewicht winnen.

Volgens het SCP 'vallen of staan de kansen en risico’s met betrekking tot de kwaliteit van platformwerk vallen of staan bij de onderhandelingspositie van platformwerkers'. In landen waar die positie beter gewaarborgd is, is de kwaliteit van platformwerk hoger. De overheid kan nu en in de toekomst vanuit waarden als rechtvaardigheid en gelijke behandeling inzetten op het beschermen en bevorderen van de kwaliteit van werk van alle groepen platformwerkers. De overheid kan ook inzetten op het (nog verder) benutten van de voordelen van platformen, bijvoorbeeld door te faciliteren dat vraag en aanbod van zorgpersoneel elkaar beter vinden. Tegelijkertijd zal de overheid dit ook niet alleen kunnen bewerkstelligen. Het waarborgen en bevorderen van de kwaliteit van platformwerk vraagt ook om de inzet van, en overleg en samenwerking met platformen, werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers, en werkenden zelf. 

Later dit jaar volgen onderzoeken naar de effecten van robotisering en het combineren van betaald werk met zorgtaken en leren.