Krapte op arbeidsmarkt bedreigt verdienmodel; flitsbezorgbedrijven strooien met bonussen

Flitsbezorgbedrijven beginnen last te krijgen van de krapte op de arbeidsmarkt. Ze delen daarom flinke bedragen uit om schaarse koeriers en magazijnmedewerkers binnen te hengelen. Personeel dat drie of zes maanden in dienst blijft, kan rekenen op een bonus die kan oplopen tot €1000.

Ondernemingen als Getir, Gorillas en Flink, die beloven binnen tien minuten tot een kwartier online bestelde boodschappen thuis te brengen, zijn vorig jaar neergestreken in Nederlandse steden. Hun verdienmodel leunt net als dat van andere aanbieders in de platformeconomie op de ruime beschikbaarheid van flexibel en goedkoop personeel. Dat komt nu in gevaar.

De werkloosheid in Nederland bedroeg in december 3,8%, tegen 5,5% tijdens de eerste coronagolf. Inmiddels zijn er nauwelijks nog mensen te vinden die in 2020 hun baan verloren en op zoek zijn naar nieuw werk. Onder meer in de bouw, horeca en landbouw is het personeelstekort nijpend.

'Onze recruiters merken uit eigen ervaring dat er meer krapte is', zegt een woordvoerder van het Duitse flitsbezorgbedrijf Flink. 'Op sommige vacatures wordt minder gereageerd dan vorig jaar. De snelle groei van Flink maakt het vinden van mensen nog complexer.'

Daarom delen de bedrijven bonussen uit aan hun personeel. Die variëren van een aanbrengbonus van €200 (Getir, Gorillas) tot €1000 voor iemand die het minimaal zes maanden volhoudt op de fiets (Zapp). Het zijn relatief hoge bedragen: het uurloon van een 'rider' begint bij €11.

Het bedrijfsmodel van flitsbezorgers vereist dat zij ruim in het personeel zitten, zegt Koen Frenken, hoogleraar innovatiestudies aan de Universiteit Utrecht. 'Om de beloofde ervaring aan de klant waar te maken, moeten deze bedrijven eigenlijk een overschot hebben aan de aanbodkant: de koeriers. Snelheid is hun marketingslogan, en waar ze op concurreren.'

Toen de coronapandemie uitbrak zijn veel arbeidsmigranten vanuit Nederland teruggegaan naar hun thuisland. Frenken: 'Dat zijn typisch de mensen die het werk doen in de platformeconomie.' De hoogleraar verwacht dat velen zullen terugkeren naar Nederland als de coronarestricties voorbij zijn.

Flitsbezorgers zijn in korte tijd een bekend fenomeen geworden in veel Europese steden. Deze piepjonge bedrijven hebben honderden miljoenen aan durfkapitaal opgehaald, waarmee zij snel uitbreiden. De expansie zorgt voor hoofdbrekens bij stadsbesturen, omdat de magazijnen waar koeriers de boodschappen ophalen zorgen voor overlast. Amsterdam en Rotterdam hebben regels ingevoerd om de komst van nieuwe dark stores te verhinderen.

Hoewel het durfkapitaal tegen de plinten klotst bij de flitsbezorgers, denkt Frenken niet dat zij de lonen zullen verhogen om makkelijker aan koeriers en magazijnmedewerkers te komen. 'Deze bedrijven zoeken zo goedkoop mogelijke arbeidskrachten, vaak met flexibele contracten. De marges zijn al zo dun dat het een lastig verhaal wordt als deze ondernemingen structureel meer gaan betalen. Zelfs met goedkope arbeid is niet gezegd dat flitsbezorging ooit winstgevend kan worden.'