Jongerenbijstand blijft 'niet aantrekkelijk'

Dertig tot veertig procent van de jongeren die een Wij-uitkering aanvragen, valt tijdens het daaraan gekoppelde leerwerktraject uit. Dat stelt onderzoeksbureau CentERdata in een evaluatie van de bijstandswet voor jongeren, mede naar aanleiding van een eerder onderzoek door de Inspectie Werk en Inkomen (IWI). Een kwart van de afhakers stelt dat het aangeboden traject ‘niet aantrekkelijk’ is.
De Wet investeren in jongeren, zoals de Wij voluit heet, werd in 2009 ingevoerd en regelt een apart bijstandsregime voor jongeren tot 27 jaar. Van hen wordt verwacht dat ze leren of werken. Zij volgen daartoe een door de gemeente opgelegd traject, willen ze hun bijstandsuitkering niet verliezen. In april van dit jaar kregen 37 duizend jongeren een uitkering op basis van de Wij. Bij de totstandkoming van de Wij werd bepaald dat deze al na twee jaar geëvalueerd zou worden.

De onderzoekers durven geen oordeel te vellen over het hoge percentage uitvallers, omdat ze niet met zekerheid kunnen zeggen waar deze jongeren terechtkomen. Gemeenten hebben lang niet in alle gevallen de afhakers en hun motieven opgenomen in hun administratie. Een onbekend aantal jongeren stopt tijdens het traject omdat ze op een reguliere wijze werk of onderwijs hebben gevonden, maar een deel van de jongeren haakt af omdat ze het traject niet interessant vinden, of het inkomen te laag.

Vorig jaar bleek uit evaluaties door enkele gemeenten zelf al dat een kwart van de jongeren die zich bij melden voor een bijstandsuitkering, nooit meer terugkomt. ‘Als je over het werkleeraanbod begint, zie je veel jongeren nooit meer terug,’ stelde de gemeente Enschede destijds in SC. De jongeren hebben geen zin om werk te doen waarvoor ze overgekwalificeerd zijn en vrezen dat daardoor hun talenten verkwist worden. Uit de evaluatie die nu door CentERdata is uitgevoerd, blijkt dat jongeren inderdaad veelal laaggeschoold werk aangeboden krijgen, onder meer in de groenvoorziening.

Maar onder de jongeren die daadwerkelijk een traject volgen, is de waardering daarvoor best groot. Gemiddeld geven de deelnemers de Wij ruim een 6,7, maar tegelijkertijd is 17,3 procent ‘negatief of zeer negatief’ over de wet.

Het aantal jongeren dat zich niet meldt voor een uitkering, is gering, stellen de onderzoekers. Op verzoek van de Tweede Kamer werd ook deze groep meegenomen in de evaluatie. Het gaat om jongeren die vaak meerdere problemen tegelijk hebben, maar buiten de radar van de gemeenten blijven. Omdat ze toch vaak al snel instromen in de Wij zodra ze door de gemeenten gevonden worden, blijft deze groep gering.

Staatssecretaris De Krom werkt aan plannen om de Wij af te schaffen. De staatssecretaris onderschrijft de gedachte achter de wet, die is ingevoerd door het laatste kabinet-Balkenende, maar vindt dat jongeren zelf meer verantwoordelijkheid moeten nemen. Eerder deze maand riep De Krom de Tweede Kamer op de samenvoeging van de Wij met de Wet werk en bijstand (Wwb) nog voor 1 oktober af te ronden, omdat hij vreest dat hij de bezuinigingen die met de samenvoeging gepaard gaan, niet al volgend jaar kan inboeken.