Israëlische dochter Just Eat Takeaway ontslaat koerier die vakbond binnenhaalde

Koeriers van een Israëlisch dochterbedrijf van Just Eat Takeaway ervaren hinder in hun poging zich aan te sluiten bij een vakbond. Een actief vakbondslid is ontslagen en er loopt een klachtprocedure tegen het Nederlandse hoofdkantoor.

De Israëlische maaltijdbezorgdienst 10Bis heeft de voorzitter van de personeelsvertegenwoordiging ontslagen. Deze Adam Shtainer had onder het personeel leden geworven voor een vakbond.

10Bis is een dochter van het Nederlandse Just Eat Takeaway, in eigen land bekend van Thuisbezorgd.nl. In tegenstelling tot concurrerende bezorgdiensten, die werken met omstreden zzp-constructies, profileert Just Eat Takeaway zich als een goede werkgever, bijvoorbeeld door vooral met eigen werknemers en uitzendkrachten te werken. Ook zegt het maaltijdbezorgbedrijf dat werknemers vrij zijn zich aan te sluiten bij een vakbond.

De Israëlische vakbond Histadrut en de ontslagen Shtainer zien die vrijheid niet. De leiding van het Israëlische dochterbedrijf ondermijnt al vanaf het begin hun pogingen om 10Bis-koeriers te organiseren, zeggen zij.

Naar de rechter

Shtainer is er sinds vorig jaar in geslaagd om meer dan een derde van de ongeveer duizend 10Bis-medewerkers lid te maken van vakbond Histadrut. Volgens de Israëlische wet is een bedrijf dan verplicht om met die bond te onderhandelen over een collectieve arbeidsovereenkomst (cao). Het doel van Shtainer: betere arbeidsvoorwaarden kunnen afspreken, zoals volledige doorbetaling bij ziekte.

Shtainer en enkele collega’s werden door Histadrut benoemd tot personeelsvertegenwoordiging, om namens de vakbond en werknemers in gesprek te gaan met het bedrijf.

Maar de bedrijfsleiding wilde niet in gesprek. Via de rechter probeerde Histadrut zo’n gesprek alsnog af te dwingen, meldde NRC in april. Deze zomer stelde de rechtbank de vakbond in het gelijk. 10Bis werd niet alleen verplicht de personeelsvertegenwoordiging te erkennen, maar moest de vakbond ook schadevergoeding betalen van omgerekend bijna 23.000 euro omdat het vakbondsactiviteiten had gehinderd, onder meer door Shtainer herhaaldelijk te dreigen met ontslag.

10Bis ging in hoger beroep en verzocht de rechtbank om de gesprekken met de vakbond te mogen uitstellen tot na die definitieve uitspraak. Dat verzoek werd afgewezen.

Daarom zijn er sinds de zomer twee gesprekken geweest met de bedrijfsleiding, waarin de partijen niet tot elkaar zijn gekomen. Volgens Uri Metuki, hoofd van de jongerenafdeling binnen Histadrut, lijkt het erop dat 10Bis alleen „voor de show” heeft ingestemd met de bijeenkomsten.

Kort na de zitting in hoger beroep werd initiatiefnemer Shtainer ontslagen. Dat kwam niet uit de lucht vallen. 10Bis had de koerier in augustus, vrijwel gelijktijdig met de uitspraak in de lopende rechtszaak, al „voorwaardelijk” de wacht aangezegd omdat hij zich niet aan zijn contractuele verplichtingen zou houden. Toch is de vakbondsman verrast dat het bedrijf zijn dreigementen daadwerkelijk uitvoerde. „Ontslag zou te opvallend zijn”, zei hij eerder tegen NRC, „dat vindt de arbeidsrechter niet leuk.”

Verboden

Hoewel het in Israël makkelijker is om iemand te ontslaan dan in Nederland, mag een werknemer niet zomaar worden weggestuurd. De werkgever moet een geldige reden aandragen voor het ontslag, waarop de werknemer zich in een interne hoorzitting kan verdedigen. Werknemers ontslaan om hun vakbondsactiviteiten is verboden.

Een woordvoerder van 10Bis bevestigt dat „we recent een contract hebben beëindigd vanwege herhaalde schendingen van de contractuele verplichtingen”. Het bedrijf wil verder geen details geven over individuele gevallen en wil ook geen commentaar geven op de rechtszaak.

In de ontslagbrief kreeg Shtainer te horen dat hij zich ondanks eerdere waarschuwingen niet aan werkprocedures hield en zich onvoldoende beschikbaar had gesteld voor werk. Volgens de koerier en de vakbond was dat laatste echter een direct gevolg van het beleid van 10Bis. Shtainer kreeg beduidend minder diensten toebedeeld sinds hij actief werd voor de vakbond, waardoor hij noodgedwongen op zoek zou zijn gegaan naar aanvullend werk.

Het nationale hof voor arbeidsrecht moet nog uitspraak doen in het hoger beroep over de vakbondsvertegenwoordiging bij 10Bis. Het ontslag is volgens vakbondsman Metuki niet los te zien van deze rechtszaak. „Het lijkt erop dat 10Bis die uitspraak niet wil afwachten en alvast probeert op een andere manier het verzet van de medewerkers te breken.”

Histadrut vecht ook het ontslag nog aan bij de rechter. Komende week wordt deze zaak inhoudelijk behandeld. De partijen zijn overeengekomen dat Shtainer in de tussentijd toch diensten mag blijven draaien.

Klacht tegen hoofdkantoor

Histadrut en de Nederlandse vakbond FNV vinden dat moederbedrijf Just Eat Takeaway zich moet uitspreken over het conflict. Het hoofdkantoor in Amsterdam liet eerder aan NRC weten dit als een „lokale kwestie” te zien. Op nieuwe vragen wil een Takeaway-woordvoerder vooral kwijt dat 10Bis zich houdt aan de Israëlische wet en rechterlijke oordelen zal volgen.

Een klacht van de vakbonden tegen het hoofdkantoor is in behandeling genomen door het Nationaal Contactpunt OESO-richtlijnen in Den Haag (NCP), ondergebracht op het ministerie van Buitenlandse Zaken, en in Jeruzalem. Volgens de vakbonden schendt 10Bis richtlijnen van rijkelandenclub OESO, die het recht op vakbondsvertegenwoordiging garanderen. Het moederbedrijf zou medeverantwoordelijk zijn voor de naleving daarvan.

Het OESO-contactpunt doet nu onderzoek naar de klacht. Eerst heeft het nog geprobeerd te bemiddelen, maar daar wilde Just Eat Takeaway niet aan meewerken, maakte het NCP in juli bekend.