Basisinkomen: vangnet in Finland, fata morgana in Nederland

In Nederland sleept de discussie zich al jaren voort, maar in Finland doen ze het gewoon: een landelijk experiment met een basisinkomen.

In Zwitserland stemde de bevolking het idee weg per referendum, de Britse regering zag er uiteindelijk ook niks in, in Canada bleef het project beperkt tot een enkele gemeente, in Nederland sleept de discussie zich al jaren voort. Maar in Finland doen ze het gewoon: een landelijk experiment met het basisinkomen. Kela, de Finse sociale-zekerheidsinstantie, selecteerde 2000 Finnen uit de poel werkloze burgers tussen de 25 en 58. Woonplaats en achtergrond deden er niet toe: de deelnemers variëren van failliete houtbewerkers uit het noorden tot ontslagen ICT'ers in Helsinki.

Vorige week stond het eerste arbeidsonafhankelijke salaris op hun rekening. 560 euro, vrij te besteden, en zonder verplichte tegenprestaties of stapels in te vullen formulieren. Het bedrag vervangt eventuele andere uitkeringen. Dat is tevens een van de voornaamste oogmerken van de Finse proef: niet het vooruitzicht van een socialistische utopie, maar afrekenen met het bureaucratische gehannes.

In Finland zijn bijstandsgerechtigden verplicht elke maand opnieuw hun uitkering aan te vragen. Ze moeten per dag aangeven of ze gewerkt hebben of niet, hoeveel ze precies verdienden, of ze daar ook bewijs van hebben. De aanmelding kost uren, en de verwerking net zo goed.