AWVN-onderzoek: werken op onregelmatige uren minder vaak vergoed door opkomst 24-uurseconomie

De afname in aantal en hoogte van onregelmatigheidstoeslagen (ORT's) illustreert de verdere ontwikkeling naar een 24-uurseconomie, concludeert werkgeversorganisatie AWVN op basis van een vergelijkend onderzoek. Daarbij zijn onregelmatigheidstoeslagen van 100 ondernemings- en bedrijfstakcao’s vergeleken met diezelfde cao’s in 2015. Ook is gekeken naar de duur van de 'dagvensters': de tijden waarop werkgevers en werknemers het ‘normaal’ vinden om te werken en de werknemers geen toeslag voor onregelmatigheid ontvangen. Onder de onderzochte cao’s, waarvan 30% in de industrie en 70% in de dienstensector, vallen 2,9 miljoen werknemers. 

In een kwart van de bestudeerde cao’s is hoogte van de onregelmatigheidstoeslagen gewijzigd of is het dagvenster aangepast. In 13 cao’s is het dagvenster op maandag tot en met vrijdag verruimd, vooral richting de avond. Bij 10 van de onderzochte cao’s zijn de toeslagen voor de avonden en/of de weekenden verlaagd.

Door ontwikkelingen als ruimere openingstijden in het weekend en de opkomst van websops vindt de organisatie het niet meer dan logisch dat onregelmatigheidstoeslag kleiner wordt en dat meer uren ‘normaal’ worden betaald. Daar staat tegenover dat er wel een grens lijkt te ontstaan in de evolutie naar een 24-uurseconomie. Werken in de nacht blijft buiten de grenzen van wat ‘normale’ werkuren worden gevonden: de toeslagen voor nachtwerk zijn in 2020 3% hoger dan in 2015. Terecht, zegt de organisatie, want nachtwerk brengt grotere gezondheidsrisico’s met zich mee.

AWVN zelf vindt de geleidelijke afbouw van onregelmatigheidstoeslagen een goede ontwikkeling die past in de modernisering van de arbeidsvoorwaarden. Wel is het volgens de organisatie belangrijk dat werkgevers zoeken naar draagvlak onder werknemers(vertegenwoordigers) om tot afbouw te komen, door rekening te houden met hun wensen voor aangepaste werktijden. Zo kan worden geëxperimenteerd met zelfroosteren middels een pilot. Als werknemers structureel toeslagen ontvangen kan de afbouw daarvan beter stapsgewijs plaatsvinden. Daarnaast kan de werkgever zoeken naar manieren om werknemers te compenseren met bijvoorbeeld een hoger nettoloon, extra verlofuren voor werken in het weekend of die te maximeren. De werkgeversorganisatie verwacht dat de ontwikkeling naar de afbouw van onregelmatigheidstoeslagen op deze wijze de komende jaren nog verder zal doorgaan.