Arbeidsmarkt Nederland rolmodel

In het buitenland wordt vol lof gesproken over de lage Nederlandse werkloosheid. Volgens de Britse zakenkrant Financial Times heeft Nederland een unieke formule in handen.

Het gemiddelde werkloosheidspercentage voor landen in de eurozone is 10 procent. In Spanje heeft ongeveer een op de vijf werknemers geen baan. Maar Nederland vertelt een ander verhaal. De werkloosheid kwam hier in mei uit op 4,2 procent, het laagste percentage van alle landen in Europa.

Zelfs Nederlandse economen krabden zich tijdens de economische crisis achter de oren over het geringe aantal mensen zonder baan. Volgens normale principes stijgt de werkloosheid als de economie krimpt. Maar na het ineenstorten van Lehman Brothers weigerde Nederland de tekstboeken te volgen.

'Het Centraal Planbureau raamde de werkloosheid voor 2010 op 9,5 procent', zegt Jules Theeuwes van SEO Economisch Onderzoek. 'Maar de werkelijke aantallen kwamen steeds lager uit, op ongeveer vijf procent. Na een half jaar moesten ze hun schattingen naar beneden bijstellen.'

Waar in Amerika massaal medewerkers werden ontslagen, hielden bedrijven in Nederland geschoolde werknemers zo veel mogelijk vast. Het toenemend aantal deeltijdwerknemers, werknemers met tijdelijke contracten, en zzp'ers kon de economische schokken op de markt opvangen.

Inmiddels is bijna tien procent van de Nederlandse beroepsbevolking aan de slag als zzp'er. 'De arbeidsmarkt is compleet veranderd ten opzichte van twintig jaar geleden', aldus Theeuwes. 'Veel mensen kiezen ervoor om flexibel te zijn. Dat is iets typisch Nederlands.' In Noord-Europese landen wordt de flexibele werknemer steeds vaker geaccepteerd, zegt ook de Financial Times.

Daarnaast kon voorbeeldland Nederland door het poldermodel - waar overheid, werkgevers en vakbonden met elkaar om de tafel zitten om consensus te bereiken - snel op hoog niveau ingrijpen om de gevolgen van de economische recessie in 2009 te beperken. Zo kwam er bijvoorbeeld een omscholingsbonus voor met ontslag bedreigde werknemers en konden werkgevers en vakbonden onderhandelen over arbeidsomstandigheden en lonen.

'Nederland heeft in de afgelopen drie decennia een sweet spot gevonden', zegt ook Bart van Ark, een Nederlandse hoofdeconoom bij de Conference Board, een Amerikaanse onderzoeksgroep. 'Maar de grote uitdaging blijft om de arbeidsparticipatie verder te laten toenemen