Adviseur waarschuwt minister: Nieuw IT-systeem helpt werklozen niet

Een nieuw IT-programma van UWV en de gemeenten om mensen aan een baan te helpen, gaat geen verschil maken, waarschuwt het landelijke Adviescollege ICT-toetsing.

Meer mensen aan het werk helpen, vooral de groep die ondanks de enorme krappe arbeidsmarkt nog steeds aan de kant staat, zoals bijstandsgerechtigden; dat willen het ministerie van sociale zaken, de gemeenten en het UWV. Het is dan handig als werkgevers een goed beeld krijgen van werkzoekenden. Dat willen de drie partijen bereiken met een nieuw IT- programma, getiteld Vum: Verbeteren uitwisseling matchingsgegevens. Kosten: 17 miljoen euro. Minimaal.

Een goede uitgave? Daar twijfelt het landelijke Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) aan. Het college geeft in een advies aan minister Carola Schouten van participatie meerdere redenen waarom het ontwikkelen van Vum geen goed idee is. De belangrijkste: het helpt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt niet – en dat is nu net de groep die moet worden geholpen.

De meeste andere werkzoekenden lukt het doorgaans prima om zelf een nieuwe baan te vinden. “Van alle mensen met een werkloosheidsuitkering (WW) vindt 70 tot 80 procent werk met de huidige voorzieningen”, schrijft AcICT. “Vum beoogt vooral toegevoegde waarde te leveren voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Echter, juist voor deze groep volstaat het niet om te matchen op kwalificaties, ervaring en competenties.”

Motivatie ontbreekt

Oftewel, deze mensen help je niet met het delen van een cv in een computersysteem. AcICT: “Er moet vooral gekeken worden naar werkzin, motivatie en andere persoonlijke eigenschappen. Wij zien niet hoe dergelijke informatie op een goede manier vorm kan krijgen in het huidige ontwerp van Vum.”

Het adviescollege voegt daar aan toe dat er vooral begeleiding en hulp nodig is. Dat kan deze werkzoekenden weer werkfit maken, of leren zich goed te presenteren. “Er is hulp nodig bij het solliciteren, en het werk moet worden aangepast op de mogelijkheden van beschikbare kandidaten.”

Tot slot wijst AcICT erop dat de informatie over de kandidaten met een uitkering vaak sterk verouderd is, en onvolledig. Die kan je wel in een nieuw computersysteem zetten, maar daar schiet je weinig mee op, als het opleidingsniveau ontbreekt, het telefoonnummer verouderd is en de werkervaring mist.

Werk.nl functioneert al goed

Ook benadrukt het college dat het programma Werk.nl van het UWV goed werkt. AcICT begrijpt eigenlijk niet waarom er een heel nieuw systeem wordt opgetuigd terwijl er al een goede database is waar veel werkzoekenden en ondernemers gebruik van maken. Die database kan 'gewoon’ verder aangevuld worden met gegevens van bijvoorbeeld bijstandsgerechtigden en arbeidsongeschikten. Dat er niet meer gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden van Werk.nl vindt het adviescollege ‘een gemiste kans’.

Daarnaast zijn er nog tekortkomingen in het nieuwe IT-programma: zo is de privacy van de werkzoekenden nog niet voldoende beschermd. Het AcICT denkt dat dit relatief eenvoudig is op te lossen. En er is kans op een oneerlijke en niet-transparante keuze naar werkzoekenden vanwege de algoritmes waarmee gewerkt gaat worden. “Er is een kans dat de profielen van sommige mensen heel vaak gedeeld gaan worden, en van andere mensen zelden.”

De minister laat in een schriftelijke reactie weten de zorgen van AcICT ‘serieus’ te nemen. “Het lopende Vum-programma pas ik aan. Ik heb opdracht gegeven om een nieuwe verdiepingsfase toe te voegen en uit te werken.”